Dat de aardolie opraakt is iets waar nu vrijwel iedereen het over eens is. Over het tijdstip waarop de aardolieproductie maximaal is en de gevolgen van het schaars worden van aardolie zijn de meningen nog wel verdeeld. 

Wat is aardolie?
Aardolie is een mengsel van honderdduizenden verschillende koolwaterstoffen: verbindingen van koolstof en waterstof. De meeste aardolie komt uit gesteentelagen van enkele duizenden meters diepte. De gangbare wetenschap gelooft dat aardolie ontstaan is uit de overblijfselen van fossiele zeedieren en plantjes van honderden miljoenen jaren geleden. Dit betekent dat het honderden miljoenen jaren duurt tot er nieuwe aardolie is gevormd. Een kleine groep wetenschappers gelooft dat aardolie van abiotische oorsprong is. Zij geloven dat in de rots aanwezige archaebacteriën olie produceren uit methaan dat uit de aardmantel weglekt.

Het belang van aardolie
Het is niet overdreven te stellen dat aardolie het levensbloed van de moderne wereld is. Zo ongeveer alle transport vindt plaats met voer- vaar- en vliegtuigen die op aardolieproducten werken. En dat is nog niet alles. Aardolie is de grondstof voor kunststoffen, medicijnen en asfalt. Stikstofhoudende kunstmest, een absolute eerste noodzaak voor de moderne landbouw met hoge opbrengsten, wordt meestal door middel van het ook schaarser wordende aardgas opgewekt. Tractoren rijden op diesel, een aardolieproduct. Kortom: het schaars worden van aardolie heeft een aantal vervelende gevolgen.

Wat is peak oil?
Peak oil is het punt waarop de maximale olieproductie wordt bereikt. Volgens de gangbare wetenschap bestaat er theoretisch zo een punt, immers de olievoorraden zijn eindig en worden niet bijgemaakt. De Amerikaanse geoloog Hubbert voorspelde in de zestiger jaren dat de Amerikaanse olieproductie zou pieken rond 1970, dertig jaar na het jaar waarin  de meeste oliereserves waren ontdekt, 1940. Hij bleek gelijk te hebben: de Amerikaanse productie was in 1970 maximaal en is sindsdien gedaald tot ongeveer de helft van dit niveau. Hij deed een vergelijkbare voorspelling voor de wereldolieproductie. In 1970 zijn de meeste nieuwe olievelden ontdekt. Hij voorspelde op grond hiervan het optreden van de Hubbert peak in productie tussen 2000 en 2010.

Wanneer wordt aardolie schaars?
Op dit moment zien we de eerste tekens. De productie kan de vraag niet meer bijhouden. Vandaar dat de prijs van aardolie tussen 2006 en 2008 is opgelopen van 35 dollar tot tegen de 100 dollar per vat. Verdere prijsverhogingen worden waarschijnlijk geacht door analisten als het internationale energieagentschap IEA en de zakenbank Goldman Sachs. Om die reden geloven aanhangers van de peak oil theorie dat het tijdstip waarop de olieschaarste begint, rond 2006-2008 ligt.

Wat zijn de gevolgen?
Zo ongeveer alle productie en dienstverlening komt uiteindelijk neer op het omzetten van energie. Als energie duurder wordt, worden zo ongeveer alle kosten hoger. Hierdoor zullen de prijzen ten opzichte van de lonen stijgen. Met andere woorden: we worden armer. Natuurlijk zijn succesvolle ondernemers niet op hun achterhoofd gevallen en zullen manieren bedenken om energie te besparen. Net zoals de consumenten. Dus op termijn zullen we het wel overleven, mits we nu ingrijpen. Volgens enkele pessimisten zullen we terugkeren naar een pre-industriële samenleving.

Zijn er alternatieven voor aardolie?
Ja, enkele. Als energieleverancier kan aardolie worden vervangen door een andere energiebron, zoals aardgas, kernenergie of steenkool. Er zijn enorme teerzandvoorraden, voldoende voor ongeveer honderd jaar bij het tegenwoordige gebruik, maar het kost veel energie om hieruit olie te winnen: elk vat kost 0,7 vat aan energie. Alternatieve energiebronnen zijn op dit moment helaas niet op grote schaal voorhanden, alleen steenkool en kernenergie kunnen op korte termijn de rol van olie overnemen. Als energiedrager zijn aardolieproducten onovertroffen. In een liter benzine zit ongeveer tien keer zoveel energie als in een accu of ultracondensator met hetzelfde volume. Uit steenkool kan benzine vervaardigd worden (Fischer-Tropsch proces), maar ook dit kost veel energie. Biobrandstoffen leveren per hectare te weinig op: alleen de olierijke jathopha-noot levert dieselolie even goedkoop als de raffinaderij. En we moeten kunnen blijven eten: waar een biobrandstof groeit kunnen geen aardappelen of tarwe meer groeien. Kortom: olie kan vervangen worden door alternatieven, maar de kosten zullen enkele malen hoger liggen dan nu.

Wat doet de overheid?
De overheid wordt gegijzeld door enkele machtige lobbies. Het oliebedrijf Shell, de grootste multinational van Nederland waar de koninklijke familie grootaandeelhouder van is, is er vanzelfsprekend niet bij gebaat dat er goedkope alternatieven voor aardolie komen. Aardgas, waarvan de prijs aan aardolie is gekoppeld, is een belangrijke inkomstenbron voor de schatkist. Een andere machtige lobbygroep is de broeikasmaffia. Tot slot verdient de overheid veel geld aan benzineaccijns. Het logische gevolg is dat de overheid niet geïnteresseerd is in energiebesparing. Honderden miljoenen aan belastinggeld of bedrijfskapitaal worden besteed aan de volstrekt onzinnige CO₂-sequestratie: het voor veel geld ondergronds opslaan van het onschadelijke en voor de plantengroei zelfs nuttige CO₂. Dit terwijl gedegen wetenschappelijk bewijs ontbreekt dat CO₂ verantwoordelijk is voor de temperatuursstijging. Een logischer verklaring is de in de laatste jaren toegenomen zonnestraling. Kortom: de overheid vecht tegen de windmolens van het vermeende broeikaseffect terwijl energiebesparing en alternatieve energiebronnen buiten beeld zijn.

Hoe kunt u rekening houden met de komende energieschaarste?
In het kort: door uw levensgewoonten aan te passen aan een tijd waarin energie schaars wordt. Dus probeer u aan te wennen, zo min mogelijk energie te gebruiken bij wat u doet. Neem een kleine, zuinige auto, neem een auto met vrienden, de buren of neem helemaal geen auto. Als u een auto heeft, gebruik die dan zo min mogelijk. Afstanden tot 20 km zijn uitstekend met de fiets te rijden. Zet de verwarming lager en trek warme kleren aan. Installeer een zonneboiler. Wij werken aan een overzicht met meer methoden.

Plaats dit artikel op:     Kudos      Nu