De collectieve arbeidsovereenkomst is een door de overheid dwingend opgelegd kartel, waarmee voor een bedrijfstak werkgevers en werknemers worden gedwongen zich in een strak keurslijf te bewegen.

Een collectieve arbeidsovereenkomst (meestal afgekort tot cao of CAO) is een verzameling afspraken tussen (vertegenwoordigers van) werkgevers en vertegenwoordigers van werknemers. De cao is een aanvulling op de individuele arbeidsovereenkomst die een werkgever en zijn werknemer met elkaar sluiten. Met CAO (hoofdletters) wordt veelal een specifieke cao bedoeld, met cao (kleine letters) de collectieve arbeidsovereenkomst in het algemeen.

Cao-eisen en -onderhandelingen

Een cao kent een bepaalde looptijd (maximaal 5 jaar). Aan het einde van de looptijd eindigt de CAO van rechtswege of door opzegging (afhankelijk wat in de CAO is afgesproken) en wordt de CAO opnieuw voor een bepaalde tijd aangegaan. Daarbij worden gewoonlijk van de kant van de werknemers en door de werkgevers voorstellen gedaan, waarover tussen de partijen wordt onderhandeld. Dat kan soepel verlopen, maar soms is het een moeizaam proces dat maanden (of zelfs jaren) kan duren. Veranderde omstandigheden (waaronder wetswijzigingen) en afspraken die de partijen ooit goed uitkwamen, maar eenzijdig nadelig zijn gaan werken, kunnen grotere wijzigingen vereisen dan gewoonlijk. Wanneer de werkgever(svereniging) in de ogen van de vakbonden niet voldoende bereid is afspraken te wijzigen, kan dat in extreme gevallen leiden tot (grootschalige) stakingen. Vakbonden en werkgeversorganisaties spelen in dit hele onderhandelingsproces een actieve rol.

Situatie in Nederland

In Nederland kent men de Wet op de Collectieve Arbeidsovereenkomst; deze wet regelt onder meer wat verstaan moet worden onder een CAO en wie bevoegd is tot het afsluiten van een CAO.  

Geldigheid

Wanneer de werkgever (of de werkgeversorganisatie waar hij lid van is) partij is bij de cao, maar de werknemer niet, is de cao toch van toepassing. Op verzoek van partijen kan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een cao "algemeen verbindend" verklaren (avv = algemeen verbindend verklaring). Dit heeft tot gevolg dat die cao van toepassing wordt verklaard op de gehele bedrijfstak, ongeacht of de betrokken werkgevers daarin nu wel of niet georganiseerd zijn (dat wil zeggen: wel of niet lid zijn van een werkgeversorganisatie. Indien een cao van toepassing is gelden de bepalingen die daarin staan. Als de CAO een minimum karakter kent, is het wel toegestaan om in een bedrijfsregeling of individuele arbeidsovereenkomst in voor de werknemer gunstige zin af te wijken van de cao. Echter, afwijkende afspraken die nadelig uitpakken voor de werknemer zijn nietig. In sectoren waar geen cao geldt, moeten werknemers individueel met hun werkgever over hun arbeidsvoorwaarden onderhandelen. Hierbij kan ook de ondernemingsraad een rol spelen.
 
Ontwijking van de CAO
 

• In de meeste bedrijfstakken geldt dat bedrijven verplicht aangesloten zijn bij een bedrijfsvereniging of brancheorganisatie. Zo betaalt Eoos al jaren verplicht een bijdrage aan het hoofdbedrijfsachap detailhandel, hoewel we nog nooit van hun diensten gebruik hebben gemaakt en dat in de afzienbare toekomst ook niet zullen doen.  Als deze organisatie een CAO afsluit die algemeen-verbindend verklaard wordt, heeft u als werkgever of werknemer dus geen mogelijkheden om hieraan te ontsnappen. Hetzij, uiteraard, u geen werkgever meer bent. Dat kan door uw personeel via een payrollbedrijf te laten verlonen. Informeer naar de mogelijkheden.
• Een andere oplossing is uw werknemers als ZZP`ers laten werken, eventueel een hele afdeling in een vennootschap onder firma. Bij voorkeur maakt u hier gebruik van meerdere werkmaatschappijen waar ze klussen voor doen. Dek wel de aansprakelijkheid voor uw mensen goed af en benut de fiscale voordelen maximaal. Laat u goed voorlichten door een erkende fiscalist. Ga zorgvuldig te werk; het UWV en de fiscus laten een lucratieve melkkoe niet snel gaan en een fikse naheffing is het laatste waar u op staat te wachten.

   

Plaats dit artikel op:     Kudos      Nu